Celem fizjoterapii jest usunięcie zaburzeń ruchowych i funkcjonalnych powstałych na skutek wad wrodzonych, urazu, choroby lub procesu starzenia. Fizjoterapeuta korzysta w swojej pracy z różnych metod, które łagodzą ból oraz pomagają w przywróceniu sprawności. W tym artykule przedstawiamy szeroki zakres usług świadczonych przez specjalistów fizjoterapii.
Planowanie terapii na podstawie diagnostyki funkcjonalnej
Przed przystąpieniem do pracy z pacjentem fizjoterapeuta przeprowadza diagnostykę funkcjonalną w wielu obszarach, m.in. siły mięśniowej, sprawności manualnej, mobilności i samoobsługi. Robi to poprzez wywiad pacjentem, obserwację i techniki manualne, a także za pomocą tradycyjnych przyrządów diagnostycznych i nowoczesnych technologii (np. aparatu EMG). Na podstawie zebranych informacji fizjoterapeuta kwalifikuje pacjenta do terapii, a następnie planuje zabiegi terapeutyczne z uwzględnieniem ich specyfiki oraz indywidualnych potrzeb pacjenta.
Prowadzenie fizjoterapii
Wykwalifikowany fizjoterapeuta może zaoferować pacjentowi szereg usług, które łagodzą ból i przywracają bądź przedłużają sprawność. Należą do nich:
Terapia manualna
Terapia manualna to metoda leczniczo-diagnostyczna, która ma zastosowanie m.in. w leczeniu zaburzeń czynności stawów, więzadeł i mięśni, a także wad postawy. W terapii manualnej stosuje się różne techniki chwytów terapeutycznych, a także manipulacje, które wymagają od fizjoterapeuty specjalistycznej wiedzy i dużego doświadczenia.
Masaż leczniczy
Masaż leczniczy polega na mechanicznym oddziaływaniu na skórę, elementy narządu ruchu (mięśnie, stawy, więzadła), nerwy i naczynia krwionośne. Fizjoterapeuci zazwyczaj wykonują masaż ręcznie, stosując ucisk oraz różne chwyty terapeutyczne i techniki. Metoda ta stosowana jest najczęściej przy urazach narządu ruchu, zapaleniu stawów, przykurczach i zanikach mięśniowych oraz w dolegliwościach bólowych towarzyszącym stanom zapalnym i zmianom zwyrodnieniowym. Szczególnym rodzajem masażu leczniczego jest drenaż limfatyczny, który stosowany jest m.in. przy obrzękach pooperacyjnych, zastojach limfatycznych i cukrzycy.
Kinezyterapia
Specjalnością fizjoterapeuty jest również leczenie ruchem, czyli kinezyterapia. Metoda ta polega na wykonywaniu ćwiczeń usprawniających cały organizm lub miejsce zmienione pod wpływem urazu czy choroby. W ramach kinezyterapii stosuje się ćwiczenia bierne (ćwiczenia niewymagające zaangażowania pacjenta) oraz ćwiczenia czynne, w tym ćwiczenie wolne i z oporem.
Kinesiotaping
Kinesiotaping (lub taping) to metoda fizjoterapeutyczna, która polega na naklejaniu elastycznych taśm w określonych miejscach na ciele pacjenta. Oklejanie stosuje się między innymi w leczeniu urazów więzadeł, ścięgien i stawów, zaburzeniach napięcia mięśniowego, zastojach limfatycznych oraz niewydolności układu krążenia. Fizjoterapeuci często łączą taping z terapią manualną oraz metodami fizykoterapeutycznymi.
Fizykoterapia
Fizjoterapeuta może zaproponować pacjentowi terapię z zastosowaniem czynników fizykalnych, które łagodzą dolegliwości bólowe, przyspieszają gojenie ran oraz wspomagają proces rekonwalescencji. W fizykoterapii wykorzystuje się działanie takich czynników jak:
woda,
światło lasera,
pole magnetyczne,
ultradźwięki,
niska i wysoka temperatura,
prądy elektryczne (np. galwanizacja, TENS).
Specjalistyczne usługi fizjoterapeutyczne
Zawód fizjoterapeuty kojarzy się z usprawnieniem narządu ruchu, jednak warto pamiętać, że istnieją odrębne działy fizjoterapii, które skupiają się na leczeniu innych układów i narządów. Niektórzy fizjoterapeuci specjalizują się w problemach związanych z układem moczowo-płciowym (fizjoterapia uroginekologiczna), inni współpracują z pacjentami wymagającymi rehabilitacji kardiologicznej. Fizjoterapeuci pomagają również w zachowaniu sprawności w przebiegu chorób neurologicznych, takich jak mózgowe porażenie dziecięce, udar mózgu czy stwardnienie rozsiane. Usługi fizjoterapeutów skierowane są również do pacjentów, którzy zmagają się z problemem stomatologicznym, bruksizmem czy bliznami.
